Yerel Buğday Nedir?

Kendine tozlanan bir bitki olan yerel buğday genellikle yerel bir isme sahip olan ve teşhis edilebilen değişken bir populasyon olarak tanımlanabilir. ‘’Resmi’’ bitki ıslahından yoksun olan yerel buğdaylar, yetiştirme alanının çevresel koşullarına kendine özgü bir adaptasyon (biyotik ve abiyotik streslere tolerans) ile karakterize edilir ve geleneksel kullanımlar, bilgi, alışkanlıklar, lehçeler ve yerel buğdayları geliştiren ve kullanmaya devam eden halkın kutlamaları ile yakından ilişkilidir.

Yerel buğdaylar iki türe ayrılır

Birincil yerel buğdaylar: tekrarlanan yerinde üretici seçimiyle eşsiz özelliklerini geliştirmiş bir üründür ve hiçbir zaman resmi bitki ıslahına tabi tutulmamıştır. Bunlar otokton (yetiştirici seçimiyle benzersiz özelliklerini geliştirdiği yerde yetiştirilen ürün; genetik ve sosyo ekonomik karakterleri özellikle bu bölge ile ilşkilidir) ve allokton (yetiştirici seçimi yoluyla benzersiz özelliklerini geliştirdiği bölge dışında tatınıtıldığı bölgelerede adapte olmuş ürün) olarak ayrılabilirler.

İkincil yerel buğdaylar: resmi bitki ıslah sektöründe geliştirilmiş ve muhtemelen orjinal olarak yetiştirilen materyalden genetik olarak farklı olan fakat tekrarlanan yerinde üretici seçimi ve tohum tasarrufuyla muhafaza edilen üründür.

Hedeflenen Bitki Genetik Kaynakları

Proje Türkiye, İran ve Afganistan’da günümüzde yetiştirilmekte olan yerel buğday çeşitlerini kullanacaktır. Yerel çeşitler içerisinde ekmeklik ve makarnalık buğdayların her ikiside baskın durumdadır. Fayda sağlayanlar için önemli olduğu sürece proje her iki tür üzerinde çalışacaktır. Yerel çeşitler bölgesel koşullara çok iyi adapte olmasına rağmen kuraklık ve sıcağa adaptasyon için yerel çeşitleride içeren hatların seçimi ile yerel çeşitlerin verimli hale getirilmesi için bir potansiyel var. Türkiye’den elde edilen verilere göre aynı yerel çeşit içerisinde dış görünüş olarak aynı hatlardan bazıları kuraklık ve sıcak altında % 10-20’ye kadar verimde değişiklik gösterebilmektedir.